Over boeken, uitgeven en boeken verkopen

    Edgar Allan Poe

    « Terug

    Korte levensschets van Edgar Allan Poe

    Naar aanleiding van het verschijnen van de tweede druk van Eureka van Edgar Allan Poe wil ik u zijn korte levensverhaal niet onthouden.


    Edgar Poe werd geboren op 19 januari 1809 in Boston, aan de oostkust van de Verenigde Staten. Hij had een oudere broer en een jongere zuster. Zijn ouders waren toneelspelers, maar de vader liet het gezin in de steek en de moeder overleed toen Edgar bijna drie jaar was. De drie kinderen werden opgenomen in verschillende pleeggezinnen. De jonge Edgar kwam terecht in Richmond, Virginia, bij de rijke koopman John Allan en diens vrouw Frances Valentine Allan-Keeling. Het echtpaar was kinderloos en er ontstond een nauwe band tussen de kleine Edgar en zijn stiefmoeder.

    Maar ondanks haar aEdgar Allan Poeandringen heeft John Allan altijd geweigerd om Poe echt te adopteren, hoewel Poe wel de naam Allan aan de zijn toevoegde. Hij groeide echter op in een welvarend huishouden en kreeg een goede opvoeding en scholing. Van 1815 tot 1820 woonde de familie Allan in Engeland waar Poe op een kostschool ging. De lange zeereizen naar en van Europa maakten diepe indruk op de jonge Poe en daarvan is in zijn latere werk veel terug te vinden.

    Naarmate Poe opgroeide verslechterde de relatie met zijn pleegvader. In 1826 ging Poe naar de Universiteit van Virginia, waar hij na twee jaar werd verwijderd wegens slecht gedrag en speelschulden. (Zijn kamer is later in de oorspronkelijke staat teruggebracht en nu een toeristische attractie). In 1827 volgde de eerste breuk met John Allan, die weigerde om Poe's schulden nog langer te betalen.


    Poe werd daarop soldaat bij de Artillerie onder de naam Edgar A. Perry. Hij beschikte kennelijk over bijzondere kwaliteiten en werd opgeleid tot 'artificer', de (onder)officier die de instellingen en de lading van het geschut en de granaten moet berekenen. Het was verantwoordelijk werk en vereiste een behoorlijke kennis van meteorologie, wiskunde, natuur- en scheikunde. In deze tijd verscheen de eerste dichtbundel 'Tamerlane and other Poems'. In 1829 overleed Frances Allan die hem altijd in bescherming had genomen en op wie hij zeer was gesteld. Later dat jaar kreeg hij eervol ontslag uit het leger. Ook verscheen de tweede dichtbundel 'Al Araaf'.


    In 1830 werd Poe toegelaten tot de militaire academie 'West Point', zeer uitzonderlijk voor iemand die een paar jaar eerder nog soldaat was. Ook op 'West Point' sprong hij echter uit de band en hij werd in 1831 van de opleiding verwijderd. John Allan verbrak daarop alle banden met Poe en onterfde hem. Hij ging daarop in Baltimore inwonen bij zijn tante Maria Clemm-Poe en haar dochter Virginia.


    In Baltimore begon Poe serieus aan een carrière als journalist, schrijver en criticus voor verschillende literaire bladen. Hij bouwde langzaam een reputatie op als schrijver en dichter en won enkele prijzen. Hij werd een van de grondleggers van de science-fiction en publiceerde in 1835 o.a. 'Het ongeëvenaarde avontuur van Hans Pfaal', over de maanreis van een Rotterdammer (!). In 1836 trouwde hij met zijn nichtje Virginia die op dat moment pas 13 jaar oud was. De huwelijksjaren die volgden waren voor Poe de beste, meest stabiele jaren van zijn leven. Ook zijn literaire productie was hoog en maakte hem steeds bekender. In 1839 publiceerde hij 'De Val van het Huis Usher', waarschijnlijk zijn meest bekende werk en vele malen verfilmd, en 'Ligeia' dat hij zelf beschouwde als zijn beste korte verhaal. In 1841 verscheen het gruwelijke verhaal 'De moorden in de Rue Morgue', wat Poe tot de uitvinder maakte van het detectivegenre.


    Tussen alle bedrijven door was Poe hoofdredacteur van enkele literaire tijdschriften en hij bleek een goede neus te hebben voor nieuw talent. Zijn ambitie was het ontwikkelen van hoogwaardige Amerikaanse literatuur en poëzie. De tijdschriften onder zijn leiding floreerden, maar de aanstellingen duurden meestal niet lang, want Poe had een weergaloos talent om zichzelf onmogelijk te maken bij zijn superieuren en geldschieters. Ondertussen is het goed om te bedenken dat het nagelaten werk van Poe voor het overgrote deel bestaat uit literaire kritieken en dat zijn 'bekende' verhalen en gedichten niet méér dan 15% van dat totale oeuvre beslaan. Gedurende zijn ongeveer twintig actieve jaren als schrijver heeft Poe dus een ongelooflijk hoge productie gehaald, wat op zich al voldoende is om alle verhalen te logenstraffen over een lanterfantende alcoholicus die teerde op de zak van anderen. Poe dronk bovendien zeer weinig omdat hij allergisch was voor alcohol en al van de kaart was na enkele glazen wijn. Na slechts zes gelukkige huwelijksjaren kreeg Virginia vanaf 1842 gezondheidsproblemen als gevolg van tbc en het zou daarna gestaag bergafwaarts gaan, tot haar overlijden op 30 januari 1847.


    In 1844 publiceerde Poe 'De Raaf', wat hem in één klap wereldberoemd maakte. Het staat nog steeds te boek als het meest bekende gedicht in de Engelse taal. Ook in Europa begon in deze tijd zijn ster te rijzen en werden zijn verhalen gepubliceerd in kranten en tijdschriften, aanvankelijk vooral in Engeland. Dankzij het ontbreken van goede auteurswetten leverde het succes Poe echter nauwelijks iets op en hij kende daardoor ook gedurende het laatste deel van zijn leven weinig voorspoed.


    Na Viginia's dood was Poe de leidraad in zijn leven kwijt, hoewel zijn tante en schoonmoeder Maria Clemm alles deed om hem te verzorgen en op het rechte pad te houden. Hij was veel op pad, gaf lezingen en voordrachten, had kortstondige, platonische relaties met enkele vrouwen, solliciteerde vruchteloos naar journalistieke functies, probeerde een eigen tijdschrift op te richten en maakte ruzie met iedereen. Hij woonde op het platteland buiten New York en schreef daar 'Eureka' dat in 1848 als boek verscheen. In de zomer van 1849 begon hij aan een lezingentournee, maar was toen waarschijnlijk al ziek. Hij gebruikte ook regelmatig laudanum, een verdovend middel dat veel werd gebruikt voor bestrijding van tand- en kiespijn (toen een veel voorkomend euvel). Hij verloofde zich in Richmond nog met zijn jeugdliefde Sarah Elmira Royster, die echter al gauw ging twijfelen toen ze het vreemde gedrag van Poe opmerkte. Poe reisde op 27 september terug naar New York, maar werd op 3 oktober in Baltimore bewusteloos op straat gevonden. Hij stierf op 7 oktober in het ziekenhuis zonder nog bij kennis te zijn gekomen. Over Poe's dood wordt tot de dag van vandaag gespeculeerd. Op basis van de schaarse beschikbare medische gegevens zijn inmiddels ruim 30 mogelijke doodsoorzaken aangegeven. Er is zelfs een theorie dat Poe zijn eigen dood in scène heeft gezet om te ontkomen aan zijn schuldeisers en elders een nieuw leven te beginnen.


    Poe werd op 9 oktober 1849 begraven op het kerkhof van de Presbyteriaanse Westminster kerk te Baltimore. Bij de begrafenis waren slechts vier mensen aanwezig. In 1875 werden de stoffelijke resten verplaatst naar een nieuw graf bij de ingang van het kerkhof, waarin ook de stoffelijke resten van Virginia en Maria Clemm werden bijgezet. Het monumentale graf is sindsdien een toeristische bezienswaardigheid en er worden regelmatig bijeenkomsten georganiseerd voor en door Poe-liefhebbers.


    Na zijn dood raakte Poe in Amerika in diskrediet. Dat was voor een deel ook zijn eigen schuld, omdat hij zijn complete literaire nalatenschap had vermaakt aan Rufus Griswold (1815-1857), een zeer invloedrijke criticus, biograaf en uitgever van bloemlezingen. Poe hoopte daarmee het voortbestaan van zijn werk te verzekeren, maar besefte niet dat Griswold hem haatte. Griswold had namelijk ooit een eigen dichtbundel gepubliceerd, die door Poe zeer negatief was besproken in een literair tijdschrift. Griswold heeft de rest van zijn leven kosten nog moeite gespaard om Poe's reputatie posthuum kapot te maken en hij is daar in Amerika voortreffelijk in geslaagd. Het heeft tot ver in de 20ste eeuw geduurd eer men daar Poe weer serieus begon te nemen, maar de onvoorwaardelijke bewondering die hij in de rest van de wereld geniet, lijkt in Amerika nog steeds niet echt mogelijk te zijn.


    Lees zijn meesterwerk Eureka.

     

    Share |

    Alleen geregistreerde gebruikers kunnen reacties lezen.