Over boeken, uitgeven en boeken verkopen

    Edgar Allan Poe voorwoord

    « Terug

    Edgar Allan Poe | Eureka

    Edgar Allan Poe's essay 'Eureka' uit 1848 is een van de meest merkwaardige stukken uit de wereldliteratuur, zowel qua inhoud als qua geschiedenis  Het is het langste werk van Poe en hij beschouwde het als het meesterwerk en de sluitsteen van zijn oeuvre. Toch is 'Eureka' nauwelijks bekend en in slechts enkele andere talen vertaald, in tegenstelling tot het overige werk van Poe dat in vrijwel alle talen ter wereld verkrijgbaar is. De reden daarvoor is eenvoudig: de visie die Poe in 'Eureka' ontwikkelde op het universum, was zijn tijd zo ver vooruit en zo volkomen anders dan de wetenschappelijke en religieuze opvattingen van zijn tijd, dat niemand het serieus nam of zelfs maar kon begrijpen.

    Hoewel Poe in Amerika  beroemd was, werd zelfs de bescheiden eerst druk van 500 exemplaren zeer moeizaam verkocht. Ook kwam er felle kritiek uit theologische en wetenschappelijke hoek, niet alleen op de inhoud van 'Eureka', maar ook op Poe persoonlijk. Poe had veel van 'Eureka' verwacht en deze tegenslag en teleurstelling hebben aanzienlijk bijgedragen aan de persoonlijke en financiële problemen gedurende zijn laatste levensjaar. In hoeverre dat van invloed was op zijn vroegtijdige, mysterieuze dood in 1849, blijft speculatief.

    Na zijn dood raakte Poe in Amerika gedurende lange tijd in diskrediet, maar vanaf dat moment begon wel zijn zegetocht in Europa. Het was met name de Franse dichter Charles Baudelaire die Poe populair maakte. De invloed van Poe op het denken en de cultuur in Frankrijk kan niet worden overschat, maar de andere Europese landen volgden snel. Er is in het Europa van na 1900 nauwelijks een schrijver of dichter te noemen die niet op een of andere manier door Poe is beïnvloed.

    De positie van 'Eureka' binnen Poe's werk was merkwaardig. De visionaire kracht werd door een enkeling onderkend, maar de filosofische en wetenschappelijke ideeën niet, zodat het slechts in kleine kring bekend was. Deze 'underground' status van  'Eureka' duurt eigenlijk nog steeds voort, hoewel er de laatste jaren enige verandering in komt. Steeds meer mensen ontdekken het stuk en realiseren zich dat Poe ideeën had die sterk lijken op filosofische en wetenschappelijke doorbraken die veel later plaatsvonden. Ideeën over de geschiedenis van het heelal, over materie en energie, over ruimte en tijd, over evolutie; het is allemaal al bij Poe te vinden.

    Interessant is daarom de vraag, of 'Eureka' ook werkelijk invloed heeft gehad op de ontwikkeling van de moderne filosofie en wetenschap, zonder dat het werd erkend of beseft. Het antwoord op die vraag is steeds duidelijker 'ja', maar er is op dat gebied nog erg veel onderzoek te doen.

     

    'Eureka' is een spreektekst, wat merkbaar is aan de vaak lange zinnen met veel bijzinnen, onderbrekingen en 'terzijdes'. Dit maakt het soms vrij lastig leesbaar. Toch is er bij de vertaling naar gestreefd om zo dicht mogelijk bij de originele tekst te blijven, omdat het de lezer de kans geeft om aan de hand van Poe het heelal te verkennen, zoals hij destijds ook zijn toehoorders meenam. 'Eureka' is in dat opzicht ook een unieke tijdcapsule; Poe ging als het ware in discussie met de grote geleerden van zijn tijd, hij maakte zijn toehoorders duidelijk wat die ideeën betekenden en waarom het zijns inziens anders moest. Ook het gebruik van hoofdletters en kleine letters, om bij bepaalde begrippen onderscheid te maken tussen de abstractie en de alledaagse betekenis, is in de vertaling gehandhaafd.

     

    Deze vertaling bevat drie soorten voetnoten. Ten eerste de voetnoten die Poe zelf aanbracht in de tekst. Daarnaast leek het gewenst om voetnoten toe te voegen die de hedendaagse lezer informeren over namen, zaken en ideeën die destijds algemeen bekend waren. En tenslotte zijn er voetnoten en toevoegingen die zijn overgenomen uit Poe's eigen, bewaard gebleven exemplaar van 'Eureka' . Hij schreef daarin een groot aantal correcties en suggesties voor een tweede druk, die in deze vertaling zijn overgenomen waar dat zinvol leek.

     

    Tenslotte wil ik mijn dank uitspreken jegens The Netherland-America Foundation in New York voor hun steun bij de voorbereiding van dit werk.

    René van Slooten

    Share |

    Alleen geregistreerde gebruikers kunnen reacties lezen.